ORLEN Raport Zintegrowany
Grupy ORLEN 2017

Noty objaśniające do sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów

WSKAŹNIKI GRI:
Kapitały:

9.1. Noty objaśniające do sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów

9.1.1. Przychody ze sprzedaży według asortymentów

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI


Przychody ze sprzedaży
Przychody ze sprzedaży dóbr i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko i korzyści związane z ich własnością zostało przekazane nabywcy oraz gdy Grupa przestaje być trwale zaangażowana w zarządzanie sprzedanymi dobrami w stopniu, w jakim zazwyczaj funkcję taką realizuje się wobec dóbr, do których ma się prawo własności, ani też nie sprawuje nad nimi efektywnej kontroli. Przychody obejmują kwoty otrzymane i należne z tytułu dostarczonych wyrobów, towarów, materiałów i usług, pomniejszone o rabaty oraz podatek od towarów i usług (VAT), podatek akcyzowy i opłatę paliwową. Wysokość przychodów ustala się według wartości godziwej zapłaty otrzymanej bądź należnej. Przychody ze sprzedaży dóbr i usług są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne dotyczące powyższych przychodów.
Przychody i koszty dotyczące usług, których moment rozpoczęcia i zakończenia przypadają w różnych okresach sprawozdawczych, ujmuje się na podstawie stopnia zaawansowania usługi, jeżeli można w wiarygodny sposób wycenić wynik z transakcji, w innych przypadkach, przychody ujmuje się tylko do wysokości kosztów poniesionych do danego dnia, nie wyższych jednak od kosztów, które Grupa spodziewa się odzyskać.


  2017 2016 Udział %
      2017 2016
Segment Downstream        
Średnie destylaty 28 325 22 714 29,7% 28,6%
Lekkie destylaty 12 071 10 513 12,7% 13,2%
Frakcje ciężkie 5 691 3 786 6,0% 4,8%
Monomery 2 994 2 025 3,1% 2,5%
Polimery 2 557 1 135 2,7% 1,4%
PTA 1 399 1 571 1,5% 2,0%
Tworzywa sztuczne 1 466 1 218 1,5% 1,5%
Nawozy sztuczne 805 821 0,8% 1,0%
Aromaty 1 100 625 1,2% 0,8%
Pozostałe 5 017 4 794 5,2% 6,0%
  61 425 49 202 64,4% 61,8%
Segment Detal        
Średnie destylaty 16 471 14 305 17,3% 18,0%
Lekkie destylaty 13 086 11 838 13,7% 14,9%
Pozostałe** 3 793 3 698 3,9% 4,6%
  33 350 29 841 34,9% 37,5%
Segment Wydobycie        
NGL* 249 178 0,2% 0,3%
Ropa naftowa 62 84 0,1% 0,1%
Gaz ziemny 196 172 0,2% 0,2%
Pozostałe 8 8 0,0% 0,0%
  515 442 0,5% 0,6%
Funkcje Korporacyjne 74 68 0,2% 0,1%
  95 364 79 553 100,0% 100,0%

*NGL (Natural Gas Liquids).
**Pozycja pozostałe w segmencie detal obejmuje głównie sprzedaż towarów pozapaliwowych.

W 2017 roku oraz 2016 roku Grupa nie zidentyfikowała wiodących klientów, z którymi zrealizowałaby indywidualnie przychody ze sprzedaży przekraczające poziom 10% łącznych przychodów ze sprzedaży Grupy ORLEN.

9.1.2. Podział geograficzny przychodów ze sprzedaży – zaprezentowany według kraju siedziby zleceniodawcy

  2017 2016 Udział %
      2017 2016
Polska 41 831 33 731 43,9% 42,4%
Niemcy 16 964 15 781 17,8% 19,8%
Czechy 13 085 9 861 13,7% 12,4%
Litwa, Łotwa, Estonia 7 797 6 216 8,2% 7,8%
Pozostałe kraje 15 687 13 964 16,4% 17,6%
  95 364 79 553 100,0% 100,0%

Pozycja pozostałe kraje zawiera głównie sprzedaż zrealizowaną dla klientów ze Szwajcarii, Ukrainy, Węgier, Słowacji, Wielkiej Brytanii, Holandii, Kanady oraz Austrii.
 

9.1.3. Koszty według rodzaju

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI


Koszty
Koszt własny sprzedaży obejmuje koszt sprzedanych wyrobów, towarów, materiałów i usług oraz odpisy wartości zapasów do ich cen sprzedaży netto możliwych do uzyskania. Koszty są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne dotyczące powyższych kosztów.
Koszty sprzedaży obejmują koszty pośrednictwa w sprzedaży, koszty handlowe, koszty reklamy i promocji oraz koszty dystrybucji.
Koszty ogólnego zarządu obejmują koszty związane z zarządzaniem i administrowaniem Grupą jako całością.


  2017 2016 Udział %
      2017 2016
Zużycie materiałów i energii (57 277) (43 512) 64,7% 59,0%
Wartość sprzedanych towarów i materiałów (20 500) (20 247) 23,2% 27,4%
Usługi obce (4 218) (4 073) 4,8% 5,5%
Świadczenia pracownicze, w tym: (2 391) (2 206) 2,7% 3,0%

wynagrodzenia

(1 857) (1 740) 2,0% 2,3%

ubezpieczenia społeczne

(407) (377) 0,5% 0,5%
Amortyzacja (2 421) (2 110) 2,7% 2,9%
Podatki i opłaty (1 204) (1 129) 1,4% 1,5%
Pozostałe (524) (529) 0,5% 0,7%
  (88 535) (73 806) 100,0% 100,0%
Zmiana stanu zapasów 688 (232)    
Świadczenia na własne potrzeby 217 264    
Koszty operacyjne (87 630) (73 774)    
Koszty sprzedaży 4 327 4 125    
Koszty ogólnego zarządu 1 537 1 426    
Koszt własny sprzedaży (81 766) (68 223)    

9.1.4. Pozostałe przychody operacyjne

  2017 2016
Zysk ze zbycia jednostek podporządkowanych - 63
Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych 40 60
Odwrócenie rezerw 55 25
Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość należności 42 13
Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i pozostałych składników majątku trwałego 77 366
Kary i odszkodowania 842 1 449
Pozostałe 187 187

otrzymane certyfikaty energetyczne

132 49
  1 243 2 163

Pozycja kary i odszkodowania w 2017 roku oraz 2016 roku obejmuje głównie kwoty częściowego rozliczenia szkód otrzymane od ubezpieczycieli w związku z awarią instalacji do produkcji etylenu z sierpnia 2015 roku w Grupie Unipetrol w wysokości odpowiednio 442 mln PLN i 1 280 mln PLN, oraz w 2017 roku kwoty odszkodowania z tytułu szkody majątkowej i utraty zysków w związku z awarią instalacji FCC (Fluid Catalytic Cracking) z maja 2016 roku w Grupie Unipetrol w kwocie 211 mln PLN, a także kary otrzymane z tytułu nienależytego wykonania kontraktu budowy elektrociepłowni CCGT we Włocławku w wysokości 97 mln PLN.

W 2016 roku odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych dotyczyło aktywów rafineryjnych Grupy Unipetrol w kwocie 315 mln PLN.

9.1.5. Pozostałe koszty operacyjne

  2017 2016
Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych (49) (39)
Utworzenie rezerw (46) (178)
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość należności (35) (25)
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i pozostałych składników majątku trwałego (246) (221)
Kary, szkody i odszkodowania (26) (133)
Pozostałe (166) (111)
  (568) (707)

Utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych w okresie w 2017 roku dotyczyło głównie aktywów poszukiwawczych Grupy ORLEN Upstream w Polsce.

W efekcie niezależnej wyceny aktywów w IV kwartale ujęto odpis aktualizujący wartość aktywów poszukiwawczych w kwocie (97) mln PLN, natomiast w III kwartale 2017 roku, na skutek decyzji o częściowym zawężeniu obszaru poszukiwań, ujęto odpis wartości aktywów z tytułu poszukiwania i rozpoznania zasobów mineralnych w kwocie (43) mln PLN.
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych w 2016 roku dotyczyło głównie odpisów aktywów poszukiwawczych Grupy ORLEN Upstream w kwocie (72) mln PLN i aktywów ORLEN Oil w kwocie (55) mln PLN.
Pozycja pozostałe w 2017 roku obejmuje ujęte przez ORLEN Południe koszty związane z decyzją Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lata poprzednie w kwocie (75) mln PLN.

9.1.6. Przychody i koszty finansowe

9.1.6.1. Przychody finansowe

  2017 2016
Odsetki 50 59
Nadwyżka dodatnich różnic kursowych 645 -
Dywidendy 4 5
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych 1 025 156
Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość należności 2 2
Pozostałe 34 26
  1 760 248


9.1.6.2. Koszty finansowe

  2017 2016
Odsetki (324) (216)
Nadwyżka ujemnych różnic kursowych - (542)
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych (1 330) (98)
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość należności (1) (2)
Pozostałe (45) (35)
  (1 700) (893)

Pozycja odsetki w 2017 roku obejmuje ujęcie przez ORLEN Południe odsetek od zobowiązania w podatku akcyzowym za lata poprzednie w kwocie (112) mln PLN.

9.1.6.3. Odsetki netto

  NOTA 2017 2016
Przychody i koszty finansowe z tytułu odsetek netto zaprezentowane w sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów 9.1.6.1
9.1.6.2
(274) (157)
Korekty zysku przed opodatkowaniem z tytułu odsetek zaprezentowane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   204 219

zapłacone odsetki dotyczące działalności finansowej

  234 223

naliczone odsetki dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej

  (30) (4)
Odsetki netto dotyczące działalności operacyjnej niekorygujące zysku przed opodatkowaniem   70 (62)


9.1.6.4. Zysk/(Strata) z tytułu różnic kursowych

  NOTA 2017 2016
Nadwyżka dodatnich/(ujemnych) różnic kursowych zaprezentowana w sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów 9.1.6.1
9.1.6.2
645 (542)
Korekty zysku przed opodatkowaniem z tytułu różnic kursowych zaprezentowane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   (233) 287

zrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej

  90 355

niezrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej

  (363) (59)

różnice kursowe od środków pieniężnych

  40 (9)
Różnice kursowe dotyczące działalności operacyjnej niekorygujące zysku przed opodatkowaniem   412 (255)

9.1.7. Podatek dochodowy

WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI


Podatek dochodowy

Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący oraz odroczony. Bieżący podatek dochodowy jest to kwota ustalona na podstawie przepisów podatkowych, która jest naliczona od dochodu do opodatkowania za dany okres i ujmowana jako zobowiązanie w kwocie, w jakiej nie zostało zapłacone lub należność, jeśli kwota dotychczas zapłacona z tytułu bieżącego podatku dochodowego przekracza kwotę do zapłaty.
Aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego traktowane są w całości jako długoterminowe i nie podlegają dyskontowaniu. Podlegają one kompensacie na poziomie sprawozdań jednostkowych poszczególnych spółek z Grupy, jeżeli istnieje możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzania kompensat ujmowanych kwot.


  2017 2016
Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków lub strat    
Podatek dochodowy bieżący (1 329) (751)
Podatek odroczony (215) (396)
  (1 544) (1 147)
Podatek odroczony w innych całkowitych dochodach    
Instrumenty zabezpieczające (175) 75
Wycena nieruchomości inwestycyjnej do wartości godziwej na moment przeklasyfikowania - (1)
Zyski i straty aktuarialne 2 1
  (173) 75
  (1 717) (1 072)

    
9.1.7.1. Uzgodnienie efektywnej stawki podatku

  2017 2016
Zysk przed opodatkowaniem 8 717 6 887
Podatek dochodowy obliczony według obowiązującej w Polsce stawki (19%) (1 656) (1 309)
Różnice stawek podatkowych 25 22

Litwa (15%)

41 39

Niemcy (29%, 48%)

(18) (19)

Kanada (27%)

2 2
Straty podatkowe 31 213
Odpisy aktualizujące rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne 7 (90)
Inwestycje wyceniane metodą praw własności 47 56
Pozostałe 2 (39)
Podatek dochodowy (1 544) (1 147)
Efektywna stawka podatku 18% 17%

Na dzień 31 grudnia 2017 roku i na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa posiadała nierozliczone straty podatkowe w łącznej wysokości odpowiednio 314 mln PLN i 410 mln PLN dotyczące głównie spółek z Grupy Unipetrol i z Grupy Orlen Upstream, dla których nie rozpoznano aktywów z tytułu podatku odroczonego z powodu braku pewności odnośnie do możliwości rozliczenia tych strat w przyszłości. Możliwość rozliczenia powyższych strat podatkowych wygaśnie do 2022 roku.

9.1.7.2. Podatek odroczony

  31/12/2016 Podatek odroczony ujęty w wyniku finansowym Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych dochodach Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą 31/12/2017
Aktywa z tytułu podatku odroczonego          
Odpisy aktualizujące wartość aktywów 495 (60) - (1) 434
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe 222 96 - (1) 317
Straty podatkowe 493 (153) - (18) 322
Wycena pochodnych instrumentów finansowych 78 18 (77) - 19
Pozostałe (30) 136 2 1 109
  1 258 37 (75) (19) 1 201
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego          
Różnice przejściowe dotyczące aktywów trwałych 1 772 197 - (3) 1 966
Niezrealizowane dodatnie różnice kursowe - 14 - - 14
Wycena pochodnych instrumentów finansowych - 4 98 - 102
Pozostałe 128 37 - - 165
  1 900 252 98 (3) 2 247
  (642) (215) (173) (16) (1 046)

 

  31/12/2015 Podatek odroczony ujęty w wyniku finansowym Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych dochodach Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą 31/12/2016
Aktywa z tytułu podatku odroczonego          
Odpisy aktualizujące wartość aktywów 779 (286) - 2 495
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe 306 (85) - 1 222
Straty podatkowe 189 304 - - 493
Wycena pochodnych instrumentów finansowych 10 (7) 75 - 78
Pozostałe 138 (168) - - (30)
  1 422 (242) 75 3 1 258
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego          
Różnice przejściowe dotyczące aktywów trwałych 1 542 223 - 7 1 772
Pozostałe 189 (69) - 8 128
  1 731 154 - 15 1 900
  (309) (396) 75 (12) (642)

Na dzień 31 grudnia 2017 roku aktywa oraz zobowiązania z tytułu podatku odroczonego wyniosły odpowiednio 49 mln PLN, oraz 1 095 mln PLN.

9.1.7.3. Podatek dochodowy (zapłacony)

  NOTA 2017 2016
Podatek dochodowy od zysku przed opodatkowaniem 9.1.7.1 (1 544) (1 147)
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań z tytułu podatku odroczonego   404 333
Zmiana stanu należności i zobowiązań z tytułu podatku dochodowego   (328) 420
Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych dochodach 9.1.7.2 (173) 75
Zobowiązanie z tytułu podatku u źródła   57 -
Różnice kursowe   (19) (17)
    (1 603) (336)

Do góry